พังผืดคืออะไร อันตรายไหม สัญญาณเตือนและวิธีป้องกัน
เขียนโดย: ทีมผู้เชี่ยวชาญ ROMRAWIN CLINIC
พังผืดคืออะไร, สาเหตุเกิดพังผืด
- พังผืด อันตรายหรือไม่ เช็คตัวเองและป้องกันอย่างไรดี
- พังผืดคืออะไร อันตรายไหมส่งผลอย่างไรต่อร่างกาย
- ลักษณะของพังผืด
- ลักษณะของพังผืดที่พบได้บ่อย ได้แก่
- พังผืดเกิดจากอะไรได้บ้าง
- ปฏิกิริยาต่อสิ่งแปลกปลอมภายในร่างกาย
- การอักเสบและความบอบช้ำของเนื้อเยื่อ
- การเกิดเลือดคั่งหรือน้ำเหลืองสะสมใต้ผิวหนัง
- การติดเชื้อหลังผ่าตัดหรือหัตถการ
- พันธุกรรมและการตอบสนองของร่างกายแต่ละคน
- การดูแลตัวเองหลังผ่าตัดไม่เหมาะสม
- ฉีดฟิลเลอร์เสี่ยงทำให้เกิดพังผืดจริงหรือไม่
- สาเหตุที่ทำให้พังผืดหลังฉีดฟิลเลอร์เกิดขึ้นได้ง่าย
- ศัลยกรรมอะไรบ้างที่เสี่ยงทำให้เกิดพังผืด
- โปรแกรมเสริมหน้าอกทำให้เกิดพังผืด
- โปรแกรมเสริมจมูกด้วยซิลิโคนทำให้เกิดพังผืด
- โปรแกรมดูดไขมันทำให้เกิดพังผืด
- โปรแกรมผ่าตัดไขมันหน้าท้องทำให้เกิดพังผืด
- โปรแกรมยกกระชับใบหน้า (Facelift) ทำให้เกิดพังผืด
- โปรแกรมศัลยกรรมแก้ไขซ้ำหลายครั้งทำให้เกิดพ่าผืด
- โปรแกรมผ่าตัดหรือหัตถการที่ใช้วัสดุเทียมทำให้เกิดพังผืด
- เกิดพังผืดได้ที่บริเวณไหนบ้าง
- บริเวณที่พบพังผืดได้บ่อย
- อาการและผลกระทบของพังผืดต่อร่างกาย
- อาการของพังผืดที่พบได้บ่อย
- พังผืดส่งผลต่อทั้งความสวยงามและสุขภาพ
- พังผืดอันตรายหรือไม่
- พังผืดอันตรายในกรณีไหน
- พังผืดทุกชนิดต้องรักษาหรือไม่
- พังผืดสามารถหายเองได้หรือไม่
- พังผืดกับแผลเป็นต่างกันอย่างไร
- วิธีดูแลตัวเองเพื่อลดพังผืด
- การนวดคลายพังผืด
- การใช้ยาเพื่อลดพังผืด
- การใช้เครื่องมือทางการแพทย์รักษาพังผืด
- การผ่าตัดแก้พังผืด
- วิธีป้องกันไม่ให้เกิดพังผืด
- สรุปทุกเรื่องเกี่ยวกับพังผืด
- Q & A คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการเกิดพังผืด
พังผืด อันตรายหรือไม่ เช็คตัวเองและป้องกันอย่างไรดี
พังผืดหลังผ่าตัดเป็นภาวะแทรกซ้อนที่สามารถเกิดขึ้นได้ทั้งจากการผ่าตัดทั่วไป ศัลยกรรม และการฉีดฟิลเลอร์ หากร่างกายสร้างพังผืดมากเกินไป อาจส่งผลต่อการทำงานของอวัยวะและก่อให้เกิดอาการปวดเรื้อรังได้
บทความนี้เราจะมามาทำความเข้าใจสาเหตุ อาการ วิธีสังเกตความผิดปกติ และแนวทางดูแลตัวเองในการเกิดพังผืดเพื่อลดความเสี่ยงของการเกิดพังผืดอย่างเหมาะสม
พังผืดคืออะไร อันตรายไหมส่งผลอย่างไรต่อร่างกาย
พังผืดคือ เนื้อเยื่อเกี่ยวพันที่ร่างกายสร้างขึ้นตามกระบวนการของร่างกาย เพื่อช่วยซ่อมแซมส่วนที่ได้รับบาดเจ็บ ไม่ว่าจะเกิดจากการผ่าตัด อุบัติเหตุ การอักเสบ หรือการใช้งานกล้ามเนื้อซ้ำ ๆ โดยพังผืดจะมีลักษณะเป็นเส้นใยคอลลาเจนที่ทำหน้าที่เชื่อมและพยุงเนื้อเยื่อต่าง ๆ ภายในร่างกายเอาไว้
แม้พังผืดจะช่วยสมานแผลได้ดีครับ แต่ถ้าสะสมมากไปหรือเกิดผิดจุด อาจทำให้เนื้อเยื่อและกล้ามเนื้อยืดหยุ่นน้อยลง ขยับลำบาก รู้สึกตึง ดึงรั้ง หรือปวดเรื้อรังได้
บางเคสพังผืดอาจไปรัดเส้นประสาท หลอดเลือด หรืออวัยวะภายในครับ ทำให้เกิดอาการชา อ่อนแรง ความรุนแรงขึ้นอยู่กับตำแหน่งและระดับการยึดเกาะ
พังผืดถือเป็นภาวะแทรกซ้อนที่เจอบ่อยหลังผ่าตัด ศัลยกรรม หรือการใช้งานร่างกายหนักครับ การพักฟื้นให้ถูกวิธีและสังเกตอาการเร็ว จะช่วยลดปัญหาในระยะยาวได้ดีที่สุด
ลักษณะของพังผืด
พังผืดคือเนื้อเยื่อคอลลาเจนที่ร่างกายสร้างมาซ่อมแผลครับ ไม่ว่าจะจากการผ่าตัด อักเสบ หรืออุบัติเหตุ แต่ถ้าสร้างเยอะเกินไปจะเริ่มยึดเกาะผิดจุด ทำให้ตึง เจ็บ และเคลื่อนไหวไม่เป็นธรรมชาติ
พังผืดส่วนใหญ่มีลักษณะเป็นเส้นใยหรือแผ่นสีขาวขุ่นคล้ายใยแมงมุมครับ มีความหนา แข็ง และตึงกว่าปกติ เกิดได้ทั้งใต้ผิวหนัง กล้ามเนื้อ ข้อต่อ ไปจนถึงอวัยวะภายใน
ลักษณะของพังผืดที่พบได้บ่อย ได้แก่
มักมีลักษณะเป็นเส้นใยหรือแผ่นเนื้อสีขาวขุ่น แข็ง และยืดหยุ่นน้อยกว่าปกติครับ โดยมักยึดติดระหว่างชั้นผิวหนัง กล้ามเนื้อ หรืออวัยวะภายใน
หากเกิดใต้ผิวหนังอาจคลำเจอเป็นก้อนแข็ง ผิวขรุขระไม่เรียบ ทำให้รู้สึกตึงรั้ง เจ็บ หรือขยับร่างกายได้ไม่เต็มที่ครับ
บางกรณีพังผืดอาจรัดโดนเส้นประสาทจนเกิดอาการชา อ่อนแรง หรือส่งผลให้ปวดเรื้อรังได้ครับ
ลักษณะพังผืดแต่ละคนจะต่างกันครับ ขึ้นอยู่กับตำแหน่งและการอักเสบ หากปล่อยไว้อาจหนาตัวขึ้นจนกระทั่งส่งผลต่อผลลัพธ์หลังผ่าตัดได้ครับ
พังผืดเกิดจากอะไรได้บ้าง
พังผืดคือกลไกซ่อมแผลหลังบาดเจ็บ ผ่าตัด หรือทำศัลยกรรมครับ แต่ถ้าสร้างมากไปจะทำให้ตึงและปวดได้
สาเหตุที่พบบ่อย มีดังนี้ครับ
ปฏิกิริยาต่อสิ่งแปลกปลอมภายในร่างกาย
เกิดจากร่างกายสร้างเนื้อเยื่อหุ้มซิลิโคน ฟิลเลอร์ หรืออุปกรณ์ศัลยกรรม ถ้าปฏิกิริยาแรงไปจะทำให้พังผืดหนา แข็ง และหดรัดครับ
การอักเสบและความบอบช้ำของเนื้อเยื่อ
ผ่าตัดซับซ้อน ช้ำมาก หรือใช้นาน ร่างกายจะยิ่งกระตุ้นการสร้างพังผืดเพิ่มขึ้นครับ
การเกิดเลือดคั่งหรือน้ำเหลืองสะสมใต้ผิวหนัง
ของเหลวที่คั่งหลังผ่าตัด ร่างกายจะสร้างพังผืดมาหุ้มไว้ เกิดเป็นก้อนแข็งและผิวขรุขระครับ
การติดเชื้อหลังผ่าตัดหรือหัตถการ
การติดเชื้อทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรัง จนพังผืดหนา แข็ง และยึดเกาะรุนแรงครับ
พันธุกรรมและการตอบสนองของร่างกายแต่ละคน
บางคนเกิดพังผืดหรือแผลเป็นนูนง่ายจากพันธุกรรม แม้แผลเล็กก็เกิดได้มากกว่าปกติครับ
การดูแลตัวเองหลังผ่าตัดไม่เหมาะสม
ขยับตัวน้อย กดทับแผล สูบบุหรี่ หรือดูแลแผลไม่ดี ทำให้เลือดไหลเวียนไม่สะดวกและเกิดพังผืดง่ายขึ้นครับ
ดูแลตัวเองถูกวิธีพร้อมเลือกเทคนิคผ่าตัดที่เหมาะสม จะช่วยลดความเสี่ยงได้ดีที่สุดครับ
ฉีดฟิลเลอร์เสี่ยงทำให้เกิดพังผืดจริงหรือไม่
การฉีดฟิลเลอร์กระตุ้นให้เกิดพังผืดได้ในบางเคสครับ แต่ไม่จำเป็นต้องเกิดขึ้นกับทุกคน หลังฉีดฟิลเลอร์ ร่างกายจะสร้างคอลลาเจนบางๆ มาห่อหุ้มตามธรรมชาติ ซึ่งมักมีขนาดเล็กและไม่อันตรายครับ
แต่ถ้าเกิดอักเสบ ติดเชื้อ หรือฉีดผิดชั้นผิว ร่างกายอาจสร้างพังผืดหนาจนเป็นก้อนแข็ง ผิวเป็นคลื่น หรือรูปหน้าเปลี่ยนได้ครับ
สาเหตุที่ทำให้พังผืดหลังฉีดฟิลเลอร์เกิดขึ้นได้ง่าย
มักเกิดจากการใช้ฟิลเลอร์ปลอม ฉีดปริมาณมากเกินไป หรือฉีดซ้ำจุดเดิมถี่ๆ ครับ
นอกจากนี้ เทคนิคที่ไม่ถูกต้อง ฉีดผิดชั้น หรือร่างกายตอบสนองต่อสารเติมเต็มมากไป ก็ทำให้เกิดการอักเสบจนกลายเป็นพังผืดก้อนแข็งได้ครับ
พังผืดจากฟิลเลอร์สังเกตได้จากก้อนแข็งใต้ผิว ผิวไม่เรียบ หรือปวดตึงครับ หากเลือกฉีดฟิลเลอร์แท้กับแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ จะช่วยลดความเสี่ยงเหล่านี้ได้มากครับ
ศัลยกรรมอะไรบ้างที่เสี่ยงทำให้เกิดพังผืด
พังผืดเกิดได้หลังการผ่าตัดศัลยกรรมที่มีการเลาะชั้นเนื้อเยื่อ สร้างโพรง หรือใส่วัสดุแปลกปลอมครับ หากร่างกายสร้างคอลลาเจนฟื้นฟูมากเกินไป จะกลายเป็นพังผืดหนา แข็ง และกระทบต่อรูปร่างหรือการเคลื่อนไหวได้ครับ
แม้พังผืดจะเกิดขึ้นได้กับการผ่าตัดหลายประเภท แต่มีศัลยกรรมบางชนิดที่พบความเสี่ยงในการเกิดพังผืดได้บ่อยกว่าปกติ ได้แก่
โปรแกรมเสริมหน้าอกทำให้เกิดพังผืด
การเสริมหน้าอกถือเป็นศัลยกรรมที่พบปัญหาพังผืดได้บ่อยที่สุด เพราะหลังใส่ซิลิโคน ร่างกายจะสร้างเนื้อเยื่อขึ้นมาห่อหุ้มรอบซิลิโคนตามธรรมชาติ เรียกว่า “แคปซูลพังผืด” หากพังผืดเกิดการหดรัดตัวมากเกินไป อาจทำให้หน้าอกแข็ง เจ็บ รูปทรงผิดธรรมชาติ หรือเกิดภาวะหน้าอกผิดรูปได้
โปรแกรมเสริมจมูกด้วยซิลิโคนทำให้เกิดพังผืด
ร่างกายจะสร้างพังผืดหุ้มแกนซิลิโคนไว้ครับ แต่ถ้ารัดมากไปจะทำให้จมูกแข็ง สั้น ปลายเชิด หรือที่เรียกว่า "จมูกรัดแกน" ครับ
โปรแกรมดูดไขมันทำให้เกิดพังผืด
การดูดไขมันทำให้เกิดช่องว่างใต้ผิว ร่างกายจึงสร้างพังผืดมาฟื้นฟู หากเกิดไม่สม่ำเสมอ ผิวอาจเป็นคลื่น ขรุขระ หรือตึงได้ครับ
โปรแกรมผ่าตัดไขมันหน้าท้องทำให้เกิดพังผืด
ศัลยกรรมตัดหนังหน้าท้องมีการเลาะเนื้อเยื่อกว้าง จึงเสี่ยงเกิดพังผืดใต้ผิว ทำให้ตึงรั้งและผิวไม่เรียบเนียนครับ
โปรแกรมยกกระชับใบหน้า (Facelift) ทำให้เกิดพังผืด
การผ่าตัดดึงหน้ามีการเลาะชั้นผิวหลายจุด หากพังผืดเกิดไม่สมดุล อาจกระทบต่อความเป็นธรรมชาติของใบหน้าได้ครับ
โปรแกรมศัลยกรรมแก้ไขซ้ำหลายครั้งทำให้เกิดพ่าผืด
การแก้ศัลยกรรมซ้ำหลายรอบ เนื้อเยื่อผ่านการอักเสบมาเยอะ จึงเสี่ยงเกิดพังผืดสะสมได้ง่ายกว่าปกติครับ
โปรแกรมผ่าตัดหรือหัตถการที่ใช้วัสดุเทียมทำให้เกิดพังผืด
วัสดุเสริมหรืออุปกรณ์ทางการแพทย์จะกระตุ้นให้ร่างกายสร้างพังผืดมาหุ้มไว้ ถ้าปฏิกิริยาแรงไป เนื้อเยื่อจะแข็งหรือยึดเกาะผิดปกติครับ
การเลือกศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญพร้อมดูแลตัวเองถูกวิธี จะช่วยลดความเสี่ยงพังผืดและได้ผลลัพธ์เป็นธรรมชาติที่สุดครับ
เกิดพังผืดได้ที่บริเวณไหนบ้าง
พังผืดเกิดได้แทบทุกส่วนของร่างกายครับ โดยเฉพาะบริเวณที่อักเสบ บาดเจ็บ ผ่าตัด หรือใช้งานซ้ำๆ จนเนื้อเยื่อยึดรั้งครับ
บริเวณที่พบพังผืดได้บ่อย
- ใบหน้า หลังร้อยไหม ฟิลเลอร์ ศัลยกรรม หรือสิวอักเสบ
- คอ บ่า ไหล่ จากออฟฟิศซินโดรมและกล้ามเนื้อตึงเรื้อรัง
- ข้อไหล่ ทำให้เกิดภาวะไหล่ติด
- หลัง เอว สะโพก จากการยกของหนักหรือใช้งานกล้ามเนื้อซ้ำ
- แขน มือ ข้อมือ เช่น นิ้วล็อก หรือพังผืดกดเส้นเอ็น
- รอบเส้นประสาท ทำให้ปวด ชา หรือปวดร้าว
- ฝ่าเท้าพังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบ
- หน้าท้องและลำไส้ พบได้หลังผ่าตัดช่องท้อง
- มดลูกและอุ้งเชิงกราน ส่งผลต่อประจำเดือนและการมีบุตร
- ปอด ทำให้เนื้อปอดแข็งและหายใจเหนื่อย
- แผลผ่าตัดทุกชนิด สามารถเกิดพังผืดยึดรั้งใต้แผลได้
พังผืดคือเนื้อเยื่อที่ร่างกายสร้างมาซ่อมแซมแผลครับ แต่ถ้ามีมากไปจะทำให้เนื้อเยื่อยึดติดกัน รู้สึกตึง ปวด หรือแข็งขยับยาก
บางเคสอาจกระทบถึงการทำงานของอวัยวะภายในได้เลยครับ
อาการและผลกระทบของพังผืดต่อร่างกาย
พังผืดคือกลไกซ่อมแซมร่างกายตามธรรมชาติครับ แต่ถ้าสร้างมากไปหรือดึงรั้งผิดจุด อาจกระทบทั้งรูปลักษณ์ การเคลื่อนไหว และการใช้ชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะหลังศัลยกรรมหรือหัตถการความงามครับ
อาการของพังผืดที่พบได้บ่อย
อาการมักเริ่มจากความรู้สึกตึง แข็ง ดึงรั้ง ก่อนจะเห็นความผิดปกติชัดเจนขึ้นครับ
พังผืดทำให้รูปทรงผิดรูป
เกิดจากพังผืดดึงรั้งเนื้อเยื่อ หรือรัดรอบซิลิโคนและสารเติมเต็ม ทำให้รูปทรงบิดเบี้ยว อวัยวะผิดรูป ผิวถูกดึงรั้ง และความนิ่มธรรมชาติต่างๆ ลดลง เช่น หน้าอกแข็งหลังเสริมซิลิโคนครับ
ผิวไม่เรียบจากพังผืดใต้ผิวหนัง
เมื่อพังผืดใต้ผิวเกิดไม่สม่ำเสมอ จะยึดติดจนผิวเป็นคลื่น ผิวบุ๋ม คลำเจอก้อนแข็ง หรือผิวไม่เรียบเนียนครับ มักเจอหลังดูดไขมัน ร้อยไหม หรือรอยอักเสบจากสิว
พังผืดทำให้เกิดความไม่สมมาตร
หากพังผืดสองฝั่งเกิดไม่เท่ากัน อาจทำให้หน้าอกสองข้างไม่เท่ากัน หน้าเบี้ยว หรือผิวตึงไม่เท่ากันครับ แม้ทำศัลยกรรมพร้อมกัน ผลลัพธ์ก็อาจต่างกันได้ชัดเจน
อาการเจ็บ ตึง และดึงรั้งจากพังผืด
เมื่อพังผืดหนาขึ้นจะดึงรั้งเนื้อเยื่อรอบข้าง ทำให้ปวดตึง เจ็บเวลาขยับหรือสัมผัส รู้สึกแข็งใต้ผิว หรือเหมือนมีอะไรมารัดไว้ภายในบริเวณแผลผ่าตัดครับ
พังผืดกดเส้นประสาท ทำให้ชาและปวดร้าว
หากพังผืดไปกดทับเส้นประสาทใกล้เคียง อาจทำให้ชาบริเวณผิวหนัง ปวดร้าว เสียวแปลบ เหมือนไฟช็อต หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรงได้ครับ หากปล่อยไว้นานจะกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันแน่นอน
พังผืดทำให้เคลื่อนไหวลำบาก
การยึดติดแน่นระหว่างชั้นผิว กล้ามเนื้อ หรืออวัยวะภายใน จะจำกัดการเคลื่อนไหว ทำให้ยืดตัวได้ไม่สุด ก้มแล้วตึง ขยับแขนลำบาก ข้อติด หรือเคลื่อนไหวไม่คล่องตัวครับ มักเจอหลังผ่าตัดใหญ่ เช่น ผ่าตัดหน้าท้อง ดูดไขมัน หรือศัลยกรรมเลาะเนื้อเยื่อเยอะๆ
พังผืดส่งผลต่อทั้งความสวยงามและสุขภาพ
ถ้าพังผืดเกิดมากเกินไป จะกลายเป็นปัญหาทั้งด้านความงามและสุขภาพครับ ไม่ว่าจะเป็นรูปร่างผิดรูป ผิวไม่เรียบ ปวดเรื้อรัง เคลื่อนไหวติดขัด จนทำให้สูญเสียความมั่นใจได้
ดังนั้นการดูแลหลังผ่าตัด รักษาการอักเสบอย่างถูกวิธี และคอยสังเกตอาการตั้งแต่ระยะแรก จึงสำคัญที่สุดในการลดความเสี่ยงพังผืดระยะยาวครับ
พังผืดอันตรายหรือไม่
โดยปกติพังผืดไม่อันตรายครับ เพราะเป็นกระบวนการฟื้นฟูตามธรรมชาติหลังบาดเจ็บ อักเสบ หรือผ่าตัด แต่หากสร้างมากเกินไป หรือยึดรั้งผิดตำแหน่ง ก็อาจกระทบต่อสุขภาพ การเคลื่อนไหว และรูปลักษณ์ได้ครับ
หลายคนอาจเริ่มจากอาการเล็ก ๆ เช่น ปวดตึง รู้สึกแข็งใต้ผิว หรือขยับร่างกายได้ไม่สุด แต่หากปล่อยไว้นานพังผืดอาจพัฒนาเป็นปัญหาเรื้อรังที่รบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน
พังผืดอันตรายในกรณีไหน
พังผืดทำให้ปวดเรื้อรัง
เมื่อพังผืดยึดรั้งกล้ามเนื้อ เส้นเอ็น หรือเนื้อเยื่อรอบข้าง จะทำให้เกิดอาการปวด ตึง และเจ็บเวลาเคลื่อนไหว
อาการที่พบได้บ่อย เช่น
- ปวดคอ บ่า ไหล่
- ปวดหลัง
- ปวดบริเวณแผลผ่าตัด
- ปวดเวลาเหยียดหรือขยับร่างกาย
หากพังผืดหนาตัวขึ้นเรื่อย ๆ อาการอาจกลายเป็นปวดเรื้อรังได้
พังผืดกดทับเส้นประสาท
ในบางกรณีพังผืดอาจไปกดทับเส้นประสาท ทำให้เกิดอาการผิดปกติทางระบบประสาท เช่น
- ชา
- ปวดร้าว
- เสียวแปลบ
- กล้ามเนื้ออ่อนแรง
หากปล่อยไว้นาน อาจกระทบต่อการใช้งานของกล้ามเนื้อและคุณภาพชีวิต
พังผืดทำให้เคลื่อนไหวลำบาก
หากเกิดตามข้อหรือกล้ามเนื้อจะทำให้ยึดติดจนขยับได้ไม่เต็มที่ครับ เช่น ไหล่ติด ก้มลำบาก ยืดแขนไม่สุด หรือตึงเวลาขยับ โดยเฉพาะหลังผ่าตัดหรืออุบัติเหตุที่ไม่ได้รับการฟื้นฟูอย่างเหมาะสมครับ
พังผืดทำให้รูปร่างและผิวผิดรูป
ในงานศัลยกรรม อาจทำให้หน้าอกแข็งหลังเสริม ผิวเป็นคลื่นหลังดูดไขมัน รูปหน้าไม่สมดุล หรือคลำเจอก้อนแข็งใต้ผิวครับ แม้ไม่อันตรายถึงชีวิตแต่กระทบความมั่นใจแน่นอนครับ
พังผืดในช่องท้องอาจรุนแรงได้
พังผืดภายในช่องท้องต้องระวังเป็นพิเศษครับ เพราะอาจทำให้ลำไส้ยึดติดกันจนเกิดภาวะลำไส้อุดตัน โดยจะมีอาการปวดท้องรุนแรง ท้องอืด อาเจียน หรือถ่ายไม่ออก ซึ่งจำเป็นต้องรีบพบแพทย์เพื่อรักษาครับ
พังผืดทุกชนิดต้องรักษาหรือไม่
ไม่ใช่ทุกกรณีที่พังผืดต้องรักษา เพราะบางคนมีพังผืดเล็กน้อยโดยไม่มีอาการ แต่หากเริ่มมีอาการต่อไปนี้ ควรพบแพทย์
- ปวดเรื้อรัง
- ขยับร่างกายลำบาก
- รู้สึกตึงหรือแข็งผิดปกติ
- รูปร่างผิดรูป
- ชา หรือปวดร้าว
การรักษาพังผืดอาจใช้ทั้งกายภาพบำบัด การนวดคลายพังผืดเลเซอร์ คลื่นวิทยุ หรือในบางกรณีอาจต้องผ่าตัดแก้ไข
พังผืดสามารถหายเองได้หรือไม่
ถ้าเป็นระยะเริ่มต้นหรือเกิดจากการอักเสบเล็กน้อย พังผืดอาจดีขึ้นเองได้เมื่อร่างกายฟื้นตัวครับ
แต่ส่วนใหญ่มักไม่หายเอง 100% ครับ เพราะเนื้อเยื่อที่ยึดติดกันแล้วจะยิ่งหนาและแข็งขึ้น หากปล่อยไว้อาจปวด ตึง หรือกดทับเส้นประสาทได้
ดังนั้นหากมีอาการเรื้อรัง เช่น ปวดตึง คลำเจอก้อน หรือขยับได้ไม่สุด ควรพบแพทย์ ยืดกล้ามเนื้อ หรือทำกายภาพบำบัดเพื่อช่วยคลายพังผืดครับ
พังผืดกับแผลเป็นต่างกันอย่างไร
แม้จะเกิดจากการซ่อมแซมร่างกายเหมือนกัน แต่ต่างกันที่ตำแหน่งครับ
แผลเป็น คือรอยบนผิวภายนอกที่มองเห็นได้ เช่น รอยนูน รอยดำ หรือรอยบุ๋มครับ
พังผืด คือเนื้อเยื่อใต้ผิวหนังหรือภายในร่างกาย คอยยึดรั้งอวัยวะและกล้ามเนื้อเข้าด้วยกัน ทำให้เกิดอาการตึง ปวด หรือเคลื่อนไหวติดขัด
บางเคสอาจมีทั้งแผลเป็นบนผิวและพังผืดใต้ผิวเกิดขึ้นพร้อมกันได้ครับ โดยเฉพาะหลังผ่าตัดหรือการอักเสบรุนแรง
วิธีดูแลตัวเองเพื่อลดพังผืด
พังผืดคือกลไกซ่อมแซมร่างกายตามธรรมชาติหลังผ่าตัด อักเสบ หรือบาดเจ็บครับ แต่ถ้าสร้างมากไปอาจทำให้ปวด ตึง แข็ง หรือส่งผลต่อรูปร่างและการเคลื่อนไหวได้
ปัจจุบันมีหลายวิธีที่ช่วยลดพังผืดและฟื้นฟูเนื้อเยื่อครับ โดยแพทย์จะเลือกตามตำแหน่งและความรุนแรงของอาการ
การนวดคลายพังผืด
การนวดถือเป็นวิธีพื้นฐานที่ช่วยได้เยอะมากครับ โดยเฉพาะหลังเสริมหน้าอก ดูดไขมัน หรือศัลยกรรมเลาะเนื้อเยื่อ
หากนวดถูกวิธีสม่ำเสมอ จะช่วยลดการยึดรั้ง เพิ่มความยืดหยุ่น พังผืดนิ่มลง ลดโอกาสหดรัด และทำให้คอลลาเจนเรียงตัวดี ผลลัพธ์หลังทำดูละมุนเป็นธรรมชาติขึ้นครับ
การใช้ยาเพื่อลดพังผืด
บางเคสแพทย์อาจจ่ายยาเพื่อลดการอักเสบและชะลอพังผืดตั้งแต่ระยะแรกครับ ช่วยลดความรุนแรงของอาการตึงรัด เช่น ยาลดพังผืดรัดซิลิโคนหน้าอก ซึ่งแพทย์จะประเมินตามความเหมาะสมครับ
การใช้เครื่องมือทางการแพทย์รักษาพังผืด
เทคโนโลยีปัจจุบันช่วยคลายพังผืดใต้ผิวและลดอาการปวดตึงได้ดีครับ เครื่องมือที่นิยมใช้ เช่น Ultrasound Therapy หรือ Radiofrequency (RF)
วิธีนี้ช่วยเพิ่มความยืดหยุ่น ลดอาการตึงแข็ง และกระตุ้นการฟื้นฟูผิวกับกล้ามเนื้อให้พังผืดคลายตัวได้ดียิ่งขึ้นครับ
การผ่าตัดแก้พังผืด
หากพังผืดรุนแรงจนปวดเรื้อรังหรือกระทบการทำงานของร่างกาย แพทย์อาจพิจารณาผ่าตัดแก้ไขครับ โดยเฉพาะเคสพังผืดในช่องท้อง พังผืดรัดซิลิโคน หรือพังผืดยึดติดรุนแรง
ปัจจุบันมักใช้การผ่าตัดส่องกล้องเพราะแผลเล็กและฟื้นตัวเร็วครับ แต่เนื่องจากการผ่าตัดก็อาจกระตุ้นให้เกิดพังผืดใหม่ได้ จึงมักเป็นทางเลือกสุดท้ายเมื่อจำเป็นจริงๆ ครับ
วิธีป้องกันไม่ให้เกิดพังผืด
การป้องกันพังผืดทำได้โดยการดูแลแผลหลังผ่าตัดอย่างถูกวิธีครับ เลี่ยงการอักเสบและติดเชื้อ คอยขยับร่างกายตามคำแนะนำแพทย์ไม่อยู่นิ่งนานเกินไป และยืดกล้ามเนื้อสม่ำเสมอเพื่อลดการยึดรั้งครับ
นอกจากนี้ควรเลี่ยงการใช้งานกล้ามเนื้อหนัก ไม่กดนวดแผลแรงๆ และรับบริการนวดคลายพังผืดหากแพทย์แนะนำครับ
การดูแลสุขภาพผิว ลดสิวอักเสบเรื้อรัง เลือกสถานพยาบาลที่ได้มาตรฐาน และหมั่นเข้าพบแพทย์เพื่อติดตามอาการอย่างสม่ำเสมอ ก็ช่วยลดโอกาสเกิดพังผืดระยะยาวได้ดีที่สุดครับ
สรุปทุกเรื่องเกี่ยวกับพังผืด
พังผืดคือเนื้อเยื่อที่ร่างกายสร้างมาซ่อมแซมส่วนบาดเจ็บหลังอักเสบหรือผ่าตัดครับ เกิดได้ทั่วร่างกายทั้งผิวหนัง กล้ามเนื้อ ข้อ เส้นประสาท และอวัยวะภายใน
หากสร้างมากไปอาจทำให้ปวด ตึง แข็ง หรือกระทบต่อรูปร่างและความสวยงามได้ การดูแลแผลถูกวิธี ขยับตัวสม่ำเสมอ และรักษาการอักเสบตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยลดปัญหาระยะยาวได้อย่างมีประสิทธิภาพครับ
Q & A คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการเกิดพังผืด
พังผืดคืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร
พังผืดคือเส้นใยคอลลาเจนที่ร่างกายสร้างขึ้นเพื่อซ่อมแซมแผลหลังผ่าตัดหรืออักเสบครับ แต่ถ้าสร้างมากเกินไปจะดึงรั้งจนเกิดอาการตึงแข็งครับผม
เช็กยังไงว่าเรากำลังเริ่มมีพังผืดใต้ผิวหนัง
สังเกตจากการคลำดูได้ครับ หากเจอก้อนแข็ง ผิวเป็นคลื่น หรือรู้สึกตึงรั้งและเจ็บเวลาสัมผัสบริเวณแผลเดิม นั่นคือสัญญาณเตือนครับผม
ฉีดฟิลเลอร์แล้วเสี่ยงเป็นพังผืดจริงไหม
มีโอกาสเกิดขึ้นได้ครับถ้าร่างกายสร้างเนื้อเยื่อมาล้อมรอบสารเติมเต็ม แต่หากใช้ฟิลเลอร์แท้และฉีดถูกชั้นผิว โอกาสเกิดพังผืดหนาแข็งจะน้อยมากครับผม
ทำศัลยกรรมอะไรบ้างที่มีโอกาสเกิดพังผืดสูง
พบบ่อยในเคสเสริมหน้าอก เสริมจมูก ดูดไขมัน และผ่าตัดดึงหน้าครับ เพราะมีการเลาะแยกชั้นเนื้อเยื่อเป็นบริเวณกว้าง ร่างกายจึงสร้างพังผืดเข้ามาซ่อมแซมครับผม
พังผืดสามารถหายเองได้ไหม
หากเป็นระยะแรกเริ่มจากการอักเสบเบาๆ พอจะค่อยๆ นวดคลายตัวลงได้ครับ แต่ถ้าปล่อยไว้นานจนแข็งหนา มักไม่หายเองและต้องใช้หัตถการช่วยรักษาครับผม
พังผืดกับแผลเป็นต่างกันอย่างไร
แผลเป็นคือรอยนูนหรือรอยบุ๋มบนผิวชั้นนอกที่มองเห็นได้ชัดเจนครับ ส่วนพังผืดคือเนื้อเยื่อยึดรั้งที่อยู่ลึกลงไปใต้ผิวหนังหรือภายในอวัยวะครับผม
พังผืดอันตรายถึงชีวิตไหม
พังผืดทั่วไปไม่อันตรายครับ แต่ถ้าเกิดในช่องท้องจนรัดลำไส้ หรือกดทับเส้นประสาทจนปวดร้าวเรื้อรัง แบบนี้ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจรักษาทันทีครับผม
หลังศัลยกรรมทำยังไงไม่ให้เกิดพังผืดรัดตัว
ควรเริ่มขยับตัวเบาๆ หลังทำครับ งดกดนวดแผลแรงๆ ดูแลไม่ให้ติดเชื้อ และคอยเข้าพบแพทย์เพื่อติดตามอาการอย่างสม่ำเสมอครับ
นวดคลายพังผืดช่วยได้จริงไหม
ช่วยได้มากครับ การนวดถูกวิธีจะช่วยให้คอลลาเจนเรียงตัวดี ผิวนุ่มขึ้น และลดตึงรั้งตรงจุดครับ
มีวิธีรักษาพังผืดแบบไม่ต้องผ่าตัดไหม
มีครับ สามารถใช้เครื่องมือแพทย์ เช่น Ultrasound หรือคลื่น Radiofrequency (RF) ช่วยสลายและคลายพังผืดใต้ผิวได้ครับ
- Cleveland Clinic Abdominal Adhesions: Symptoms, Causes, Treatment & Surgery
- Mayo Clinic Keloid scar: Symptoms and causes
- WebMD Adhesions, General and After Surgery
- Healthline Scar Tissue Pain: Symptoms, Treatment, and Causes
* เงื่อนไขตามบริษัทฯ กำหนด